ចម្ប៉ាមឿងលាវ ខែ មិថុនា 29, 2008
Posted by អាចម៍ផ្កាយ in បទចម្រៀង, ប្រទេសលាវ.4 comments
ប៉ុន្មាន ថ្ងៃ កន្លង មក នេះ ខ្ញុំ សង្កេត ឃើញ ថា មាន ការ ប្រ កែ កសម្តីគ្នា យ៉ាង តឹង សរសៃ ក ក្នុង ពិភព wordpress ព្រោះ តែ រឿង ប្រាសាទ ព្រះ វិហារ ។ ដូច្នេះ ដើម្បី បន្ធូរ បរិយាកាស ឲ្យ ត្រឡប់ មក ភាព ល្អ ប្រសើរ ឡើង វិញ ខ្ញុំ សូម អញ្ជើញ មិត្ត ៗ ទាំង អស់ នាំ គ្នា បំ បែរ អារម្មណ៍ មក ស្តាប់ និង ទស្សនា បទ ចម្រៀង ដ៏ ពិរោះ និង ល្បីល្បាញ ប្រចាំ ប្រទេស ឡាវ វិញ ម្តង ។
ចំ ពោះ អត្ថន័យ និង ខ្លឹមសារ យ៉ាង ណា នោះ លោក អ្នក អាច អាន ទំនុក ច្រៀង ប្រែ ជា ភាសា អង់គ្លេស នៅ ខាង ក្រោម បាន៖
ចម្ប៉ាមឿងលាវ
Oh! My dear Champa, When I enjoy with you.
I thought to many thousand ways to please in heart.
I love your scented perfume.
You are grown in the garden that my father planted along time ago.
When I am sad you help me to reduce the sadness.
Oh, My dear Champa you are born with me since I am young.
You branches are important, linking with my heart.
The love that I am pleased to take care of you.
When I am sad I smell your scented perfume.
When I smell you, I fell that I meet my old departed fancy.
You are the fine looking since the early time.
Oh, My dear Champa the flower of my love.
Oh, My dear Champa, you are the flower of Laos.
You are beautiful like the stars, to please Lao people.
You are growing in the LaneXang territories.
When leaving from my native land, I have you as the friend for my life.
ប្រាសាទព្រះវិហារជារបស់ខ្មែរ ខែ មិថុនា 24, 2008
Posted by អាចម៍ផ្កាយ in ប្រវត្តិសាស្ត.47 comments
ប្រាសាទព្រះវិហារជាបូជនីយដ្ឋានដ៏វិចិត្រមួយ ដែលស្ថិតនៅយ៉ាងខ្ពស់ត្រដែតលើខ្ពង់រាបស្មើ នៃភ្នំដងរែកក្នុងខេត្តព្រះវិហារ។ប្រាសាទព្រះវិហារបានសាងឡើងដំបូងបង្អស់ដោយ ព្រះបាទយសោវរ្ម័នក្នុងចុងសតវត្សទី៩។ លក្ខណៈគ្រប់បែបនៃប្រាសាទនេះ តាំងពីទម្រង់ផែនការ របៀបសំណង់ ឬក្បូរក្បាច់រចនាផ្សេងៗ ជារបស់សិល្បៈខ្មែរសុទ្ធសាធ សូម្បីនៅតាមសិលាចារឹកក៏ឃើញតែអក្សរខ្មែរ និងសំស្ក្រឹតប៉ុណ្ណោះ។ ភស្តុតាងទាំងនេះ បានបញ្ជាក់យ៉ាងប្រត្យក្សថា «ប្រាសាទព្រះវិហារជារបស់ខ្មែរ ពិតប្រាកដ» ។
សម័យអាណានិគមបារាំង ប្រាសាព្រះវិហារបានធ្លាក់ក្រោមការត្រួតត្រា របស់ប្រទេសសៀមទៅវិញ រហូតខ្មែរយើងបាន ឯករាជ្យហើយ ក៏នៅតែពុំទាន់មកឲ្យវិញដែរ។ ជាងនេះទៅទៀតសៀមបានប្រើឧបាយមិច្ឆាចារ រំលោភបំពានដោយប្រកាន់ថាជារបស់ខ្លួន។ ទើបតែក្នុងឆ្នាំ១៩៦២ដោយមានតុលាការអន្តរជាតិវិនិច្ឆ័យជាឯកច្ឆន្ទថា «ប្រាសាទ ព្រះវិហារ ជារបស់ ខ្មែរ»។
ដំណឹងដ៏សែនរីករាយនេះ បានធ្វើឲ្យខ្មែរទាំងអស់ក្រោកឡើង ស្រែកជ័យឃោសអបអរសាទរទទួលប្រាសាទនេះ ដែល បាន វិលត្រលប់មកជាសម្បត្តិរបស់ខ្មែរដូចដើមវិញ។ ដើម្បីជាសក្ខីភាព សម្តេចព្រះប្រមុខរដ្ឋ ទ្រង់យាងទៅធ្វើទស្សនកិច្ចជាផ្លូវការនៅប្រាសាទព្រះវិហារ ជានិមិត្តរូបនៃមរតកជាតិខ្មែរ នៅថ្ងៃទី៥ ខែមករា ឆ្នាំ១៩៦៣។
អក្សរថៃត្រូវបានលុបចោល(វាត្រូវតែចឹង
)
ថ្ងៃទី១៦ មករា ឆ្នាំ២០០៣ មានព្រឹត្តិការណ៍សំខាន់មួយគឺ ការរឹតចំណងសម្ព័ន្ធមេត្រីភាព រវាងរាជធានីភ្នំពេញជាមួយខេត្តព្រះវិហារ។ អ្នកផ្តួចផ្តើមនិងដោះស្រាយនូវបញ្ហានេះគឺ ឯកឧត្តម ជា សុផារ៉ា ប្រតិភូរាជរដ្ឋាភិបាល ទទួលបន្ទុករាជធានីភ្នំពេញ ដោយមានការអនុញ្ញាតពីសម្តេចនាយករដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន សែនផង។ គោលការណ៍សំខាន់គឺអភិវឌ្ឍតំបន់ប្រាសាទព្រះវិហារ ក៏ដូចជាខេត្តព្រះវិហារឲ្យក្លាយជា តំបន់ទេសចរណ៍ជាតិ និងអន្តរជាតិ រួមទាំងដោះស្រាយដោយការឧបត្ថម្ភគ្រប់រូបភាព ទាំងស្មារតីនិងសំភារៈដល់រាស្ត្រតំបន់នោះ។
តែគួរឲ្យសោកស្តាយ ក្រោយកុបកម្មដុតស្ថានទូតថៃនាថ្ងៃទី២៩ មករា ២០០៣ បានធ្វើឲ្យឯកឧត្តមជា សុផារ៉ា ត្រូវគេដកចេញពីតំណែង ហើយគម្រោងអភិវឌ្ឍតំបន់ព្រះវិហារ ក៏ត្រូវបានបញ្ចប់តាំងពីពេលនោះមក។
«ទន្លេសាប» ជាពាក្យផ្សំ២ភាសា? ខែ មេសា 19, 2008
Posted by អាចម៍ផ្កាយ in ចំណេះដឹងទូទៅ, ភាសា អក្សរសាស្រ្ត.13 comments
អ្នកទាំងអស់គ្នាមានធ្លាប់ឆ្ងល់ដូចខ្ញុំទេថា ពាក្យ «ទន្លេសាប» នេះមានកំនើត ដូចម្តេច? ហើយជា ពាក្យរបស់ ភាសាណាឲ្យ ប្រាកដ?
ចាប់តាំង ពីខ្ញុំ បាន រៀ នភាសាថៃនិង ភាសាឡាវមក ហើយពេលអាន ឯកសារនានាប៉ះលើ ពាក្យ «ទន្លេ សាប» (ថៈល៉េ សាប) ខ្ញុំក៏ចាប់ ផ្តើម ឆ្ងល់ភ្លាម តើពាក្យ នេះ ជា ពាក្យ ខ្មែរ, ថៃ ឬឡាវ? ហើយ ហេតុ ដូចម្តេច បានជាភាសានានា (ក្រៅពីភាសាទាំងបី) គេប្រើពាក្យ នេះ ដែរ? ឬពាក្យ នេះ មានកំណើត ចេញពីប្រទេសណាមួយ ក្នុង ចំនោមទាំង៣ប្រទេសនេះ?
សម្រាប់ ពេល នេះ ចម្ងល់ ខាងលើ បាន ស្រាយ ចេញខ្លះៗហើយ… គឺនៅពេលខ្ញុំបានជួប សម្តេចព្រះសង្ឃរាជ ជួនណាត។ តាម វចនានុក្រមខ្មែររបស់ សម្តេច ព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត ត្រង់ទំព័រ ទី៤០៩ បានពន្យល់ ថា៖
ទន្លេសាប ន. ឈ្មោះបឹងធំសម្បើមសន្លឹមបាត់ត្រើយ ស្រដៀងសមុទ្រ តែមានទឹកសាប។ ក្នុង កម្ពុរដ្ឋ យើង មានទន្លេសាប មួយ នៅ ខាង ទិស ពាយព្យក្រុង ភ្នំពេញ ជា ទីសម្បូរ មច្ឆជាតិបំផុត ជាង បឹង ជាង ទន្លេ ឯទៀត ក្នុង លោក ។ បើ ស្រាវ ជ្រាវ រក ដើម កំណើត ពាក្យ «ទន្លេ សាប» នេះ គួរ យល់ ថា សៀម ហៅ សមុទ្រ ថា ទះលេ(អ.ថ. ថៈល៉េ), សាប ខ្មែរ ថា «មិនប្រៃ», សៀមថា ចឺត(អ.ថ. ជឺត«មិន ប្រៃ», គួរ តែ សៀម ហៅ បឹង ធំស្រដៀង នឹង សមុទ្រ នេះ ថា ទះលេចឺត (ថៈ ល៉េជឺត)=«សមុទ្រសាប», មិនដូច្នោះ ទៅ ជា ទះលេសាប, ទះលេជាពាក្យ សៀម, សាប ជា ពាក្យ ខ្មែរ, សៀម ថា ទះលេ «សមុទ្រ», ខ្មែរ ថា ទន្លេ «មហានទី», ទន្លេ សាប ថា«ទន្លេមិនប្រៃ» គឺទន្លេ មានទឹកសាប, តើមាន ទន្លេ ប្រៃ នៅ ឯណា ដែរ ឬទេ? គ្មានទេ, បើគ្មាន ទន្លេ ប្រៃ ទេ ម៉េច ក៏មាន ទន្លេ សាប? បើ ខ្មែរ ហៅ បឹង ធំ នោះ ថា សមុទ្រ សាប, សៀម ថា ទះ លេ ចឺត យ៉ាង នេះ វិញ ទើប សម។ ប៉ុន្តែ យើង កែ ពាក្យ នេះ ឲ្យ ទៅជា សមុទ្រ សាប ឬ ទះលេចឺត វិញ ពុំ កើត ទេ ព្រោះ ពាក្យ ថា ទន្លេ សាប នេះ មាន ចុះ ក្នុង ផែន ទី លោក រួច ទៅ ហើយ , ក្នុង សាកល លោក គេ ស្គាល់ ថា ទន្លេសាប ឬ ទះលេ សាប អស់ ទៅ ហើយ, ត្រូវ តែ ទុក ឲ្យ នៅ ដូចដដែល ពុំគួរ កែឡើយ។
ហេតុអ្វីបានជាខ្មែរប្រើពុទ្ធសករាជខុសពីសៀម? ខែ មេសា 3, 2008
Posted by អាចម៍ផ្កាយ in ចំណេះដឹងទូទៅ.6 comments
ប្រទេសកម្ពុជា ជាប្រទេសមួយដែលគោរពព្រះពុទ្ធសាសនាដ៏ម៉ឺងម៉ាត់តាំងពីបុរាណកាលមក ដូចប្រទេសនានាលើពិភពលោក។ នៅលើទំព័រឯកសារផ្សេងៗជាពិសេសឯកសារព្រះរាជពង្សាវតាខ្មែរ ឯកសារប្រវត្តិសាស្រ្តខ្មែរ សាស្ត្រាស្លឹករឹតនិងក្រាំងបុរាណជាដើម។ គេតែងសង្កេតឃើញកាលបរិច្ឆេទដោយកំណត់យកព្រះពុទ្ធសាសនាជាគោល។
តើព្រះពុទ្ធសករាជបានសេចក្តីយ៉ាងណាដែរ?
ពុទ្ធសករាជជាចំនួនថ្ងៃខែឆ្នាំរាប់តាំងពីក្រោយថ្ងៃដែលព្រះពុទ្ធ ទ្រង់ចូលបរិនិព្វានទៅបានមួយថ្ងៃរៀងមក។ ព្រះសក្សមុនីគោតម ទ្រង់ចូលបរិនិព្វាននៅថ្ងៃអង្គារ ទី១៥កើត ខែពិសាខ ឆ្នាំម្សាញ់ ដូច្នេះគេរាប់ពីត្រឹមថ្ងៃទី១រោច ខែពិសាខ នោះមក ជាពុទ្ធសករាជ។
មុនឆ្នាំ១៩៦៨ គឺចាប់ពីឆ្នាំ១៩៦៧ថយក្រោយ ខ្មែរយើងប្រើពុទ្ធសករាជពេញ ដូចសៀមដែរ។ លុះក្រោយពី អនុសំវច្ចរ មហាសន្និបាត នៃមន្ត្រីសង្ឃលើកទី២៤ ដែលចាប់ផ្តើមធ្វើ ពីថ្ងៃទី២៧ខែមករាឆ្នាំ១៩៦៨មក ខ្មែរយើងបានកែប្រែការប្រើពុទ្ធសករាជជាអតីត មកប្រើពុទ្ធសករាជបច្ចុប្បន្នវិញ។ រឿងនេះធ្វើឲ្យមានបញ្ហាចោទឡើងថាៈ
ហេតុអ្វីបានជាខ្មែរប្រើពុទ្ធសករាជខុសពីសៀម?
យើងអាចឆ្លើយយ៉ាងខ្លីថា ដោយខ្មែរយើងប្រើពុទ្ធសករាជបច្ចុប្បន្ន ឯសៀមប្រើពុទ្ធសករាជអតីត។
ដើម្បីឲ្យយល់កាន់តែច្បាស់ អំពីពុទ្ធសករាជ ខ្ញុំសូមជម្រាបថា ពុទ្ធសករាជមាន៣យ៉ាង ៖
១. ពុទ្ធសករាជអតីត គឺពុទ្ធសករាជដែលកន្លងមកហើយ ពេញទាំងថ្ងៃ ខែ ឆ្នាំឥតមានខ្វះ។
២. ពុទ្ធសករាជបច្ចុប្បន្ន គឺពុទ្ធសករាជបច្ចុប្បន្នសុទ្ធសាធ ដែលកំពុងស្ថិតនៅក្នុងថ្ងៃខែឆ្នាំ ដែលមិនទាន់មកដល់។
៣. ពុទ្ធសករាជអនាគត គឺពុទ្ធសករាជដែលពេញទាំងថ្ងៃ ខែ ឆ្នាំ តែមិនទាន់មកដល់។
ដើម្បីបង្ហាញឲ្យកាន់តេច្បាស់ថែមទៀត ខ្ញុំសូមលើកឧទាហរណ៍ដូចខាងក្រោមនេះ
ឧទាហរណ៍ៈ
ថ្ងៃពុធ ៣រោច ខែមិគសិរ ឆ្នាំវក ឆស័ក ពុទ្ធសករាជ ២៥៤៨ ដូច្នេះយើងអាចបកស្រាយថាៈ
អតីតកាល
- ព្រះពុទ្ធសាសនាកន្លងទៅហើយ២៥៤៧ព្រះវស្សា
- ខែកន្លងទៅហើយបាន៨ខែ (ពីខែពិសាខ ដល់ មិគសិរ)
- ថ្ងៃកន្លងទៅហើយបាន២ថ្ងៃ (គឺ១រោច និង២រោច)
បច្ចុប្បន្នកាល
ថ្ងៃ៣រោចខែមិគសិរឆ្នាំវក ឆស័ក ពុទ្ធសករាជ ២៥៤៨, ថ្ងៃខែឆ្នាំនេះ លោកកំណត់ទុកជាបច្ចុប្បន្នវារៈ។
អនាគតកាល
អនាគតកាលរបស់ព្រះពុទ្ធសាសនា ឬព្រះពុទ្ធសាសនកាល ដែលនៅសល់ខាងមុខទៀតគឺ
- ឆ្នាំនៅសល់ ២៤៥២ ព្រះវស្សា(៥០០០-២៥៤៨)
- ខែនៅសល់៤ខែ (បុស្ស មាឃ ផល្គុណ ចេត្រ)
- ថ្ងៃនៅសល់ ២៦ថ្ងៃ
បើបូករួមសិរីទាំងបីកាល គឺអតីត បច្ចុប្បន្ន និងអនាគត ប្រមូលបញ្ចូលគ្នាមកត្រូវជា ព្រះពុទ្ធសាសនា គ្រប់៥០០០ព្រះវស្សាដោយបរិបូណ៌។
សូមពិនិត្យមើលតារាងបូកពុទ្ធសករាជៈ
ម្យ៉ាងទៀតបើតាមព័ត៌មាន ដែលបានទទួលពីព្រះតេជគុណភាសាសិរីវិជ្ជា ឃី សុវណ្ណរតនា សាស្ត្រាចារ្យអនុបណ្ឌិតទស្សនវិជ្ជា ដែលលោក បាននិមន្តមកពីសិក្សា នៅប្រទេសសេរីលង្កា ក៏គេប្រើពុទ្ធសករាជបច្ចុប្បន្ន ដូចខ្មែរយើងដែរ។
សូមរង់ចាំអាននិងទស្សនាទិដ្ឋភាពទូទៅក្នុងពិធីបុណ្យចូលឆ្នាំខ្មែរនៅសបប.ឡាវ
ដើមកំណើតអប្សរា ខែ មករា 6, 2008
Posted by អាចម៍ផ្កាយ in ចំណេះដឹងទូទៅ.2 comments
អប្សរាគឺជាបេះដូងនៃសិល្បៈវប្បធម៌ខ្មែរ តែសម្រាប់ខ្មែរភាគច្រើន
មិនសូវជាចាប់អារម្មណ៍នឹងអ្វីដែលជារបស់ខ្លួននិងនៅជិតខ្លួនទេ
ហើយបើមានគេ(បរទេស)សួរថាតើអប្សរាមានកំណើតមកពីណា?
គេប្រហែលជាត្រូវគ្រវីក្បាលជំនួសការឆ្លើយតបហើយ។ខ្ញុំមិនដឹង
ថាមានខ្មែរប៉ុន្មាននាក់ដែលដឹងថាអប្សរាមានកំណើតមកពីណានោះ
ទេ ដូចនេះសម្រាប់អ្នកមិនដឹង សូមទទួលចាំទុកផង ព្រោះវាជាអត្ត
សញ្ញាណជាតិវប្បធម៌របស់ជាតិយើង។អប្សរាមានកំណើតពី…










