Feeds:
ប្រកាស
មតិ

Archive for the ‘អក្សរសិល្ប៍’ Category


៤ក្បាលខែមុន+១០ក្បាលខែនេះ 😀

ផ្កាយNoVeLs*– ខ្ញុំជាមនុស្សម្នាក់ដែលចូលចិត្តអានសៀវភៅខ្លាំងណាស់។ គ្មានមិត្តភក្តិ យ៉ាងហោចណាស់ក៏មានស្រមោល និងសៀវភៅនេះហើយ គ្រាន់កំដរគ្នាពេលអផ្សុក 😀 ។ តោះ! ឥឡូវមកមើលទាំងអស់គ្នាថា សៀវភៅដែលខ្ញុំត្រូវអានប្រចាំខែនេះមានអ្វីខ្លះ ដើម្បីកុំឲ្យប្រិយមិត្តខ្លះ ចេះតែឆ្ងល់ថា តើអ្នកនិពន្ធធ្វើស្អីខ្លះពេលទំនេរ? បើអានសៀវភៅ តើអានសៀវភៅប្រភេទណា?

ដោយសារខ្ញុំចង់សាងកេរ្តិ៍ឈ្មោះឲ្យល្បី ជាអ្នកនិពន្ធផ្នែក រឿងក្តីចារកម្ម ឃាតកម្ម ឬស៊ើបអង្កេត ដូច្នេះខ្ញុំក៏តែងតែប្រមូលទិញសៀវភៅប្រភេទនេះ មកអានឲ្យច្រើនបំផុតតាមដែលអាចធ្វើបាន ព្រោះបើមិនបានល្បីដូច Stephen King របស់អាមេរិក ក៏សុំត្រឹម វង់ ផឿង បិតារបស់កំពូលបុរស អច្ឆរិយា ក.០០៥ ក៏បាន!! (ស្រមៃខ្ពស់ណាស់ អ្នកនិពន្ធនេះ!! 😛 )

សៀវភៅដែលខ្ញុំទិញសម្រាប់ខែនេះមានចំនួន ១០ក្បាល អស់លុយ ៧០ដុល្លារត្រឹម គឺអស់ប្រាក់ខែនិស្សិតជិតពាក់កណ្តាល! អូយយយ… ម៉ែអើយ ខែនេះកូនច្បាស់ជាញ៉ាំមីកញ្ចប់ទៀតហើយ!! 😥

«ឃិនដៈអ៊ីជិ, កំពូលអ្នកស៊ើបអង្កេត» ជាស្នាដៃនិពន្ធរបស់ យ៉ូកូមិស៊ុ សេឈិ(横溝正史 Yokomizo Seishi ?) គឺជាស៊េរីរឿងស៊ើបអង្កេតរបស់ជប៉ុនដ៏ល្បីល្បាញមួយ ដែលអ្នកចូលចិត្តអានរឿងប្រភេទនេះ នៅលើពិភពលោកភាគច្រើន គឺសុទ្ធតែស្គាល់ទាំងអស់។ រឿងនេះមានច្រើនភាគណាស់! ធ្វើអ្នកអាន តែដេញតាមមិនទាន់អ្នកបោះពុម្ពគឺគួរឲ្យក្តៅចិត្តមែនទែន! ខែមុនខ្ញុំទិញអានបាន៤ភាគហើយ ខែនេះតាមបាន១០ភាគទៀត និងសង្ឃឹមថាខែក្រោយ អាចតាមបាន១១ទៀតទៅចុះ ដើម្បីតាមឲ្យទាន់រោងពុម្ពតែម្តង!! (ស៊េរីរឿងនេះ មាន៧៧រឿងក្តី, និងទើបតែបោះពុម្ពជាភាសាថៃបាន ២៥ភាគ ប៉ុណ្ណោះ)។

ឥឡូវនាំគ្នាមកស្គាល់ «ឃិនដៈអ៊ីជិ» ទាំង១៤ភាគជាមួយខ្ញុំ!

១. រឿងក្តីឃាតកម្មក្នុងត្រកូល អ៊ិនុង៉ាមិ ((「犬神家の一族」, Inūgamike nō Ichizōkū, 犬神家の一族?)) ជាភាគទី១នៃប្រលោមលោកស៊ើបអង្កេតរឿង ឃិនដៈអ៊ីជិ កំពូលអ្នកស៊ើបអង្កេត ដែលទទួលបានការសរសើរពីសំណាក់អ្នកអានទូទៅថា ជាភាគមួយដែលល្អបំផុត។

២. រឿង ភូមិផ្នូរប្រាំបី(八つ墓村 ?) ជាភាគទី២នៃស៊េរី ដែលចាប់ផ្តើមនិយាយពី ថៈសឹយៈ ត្រឡប់ទៅភូមិកំណើត ឈ្មោះភូមិ ផ្នូរប្រាំបី ដើម្បីទៅទទួលមរតក ប៉ុន្តែពេល ថៈសឹយៈ ទៅដល់ស្រាប់តែកើតមានរឿងឃាតកម្មកើតឡើងជាបន្តបន្ទាប់ រហូតអ្នកភូមិនាំគ្នាសង្ស័យលើរូបគេ ព្រោះឪពុករបស់ ថៈសឹយៈ ធ្លាប់បង្ករឿងសោកនាដកម្មសម្លាប់មនុស្សបរិសុទ្ធដល់ទៅ ៣២នាក់ ហើយក៏គេចខ្លួនបាត់ទៅ។ ថៈសឹយៈ ព្យាយាមពិសោធថា ខ្លួនឯងជាមនុស្សបរិសុទ្ធ ប៉ុន្តែរឿងរ៉ាវកាន់តែរីកធំទៅៗ រហូតអ្នកស៊ើបអង្កេត ឃិនដៈអ៊ីជិ មកដល់ភូមិនេះ ទើបរកឃើញសារហេតុដែលនាំឲ្យកើតរឿងរ៉ាវទាំងនោះឡើង។

៣. រឿង ចម្រៀងបិសាច(悪魔が来りて笛を吹く ?) គឺជាភាគ៣នៃស៊េរី ដែលចាប់ផ្តើមពីការបាត់ខ្លួនរបស់ ស៊ុបាគិ ហ៊ិដេះស៊ុកិ ហើយក៏មានមនុស្សប្រទះឃើញសាកសពរបស់គេនៅក្នុងព្រៃ ថាស្លាប់ដោយសារជាតិពុលមួយប្រភេទ ដែលជាប្រភេទតែមួយនឹងជាតិពុល ដែលឧក្រិដ្ឋជនប្រើក្នុងការប្លន់ហាងពេជ្រកាលពីប៉ុន្មានឆ្នាំមុន។ ហេតុការណ៍កាន់តែស្មុគស្មានឡើងនៅពេលស៊ើបដឹងថា ហ៊ិដេះស៊ុកិ ធ្លាប់ជាជនសង្ស័យនៅក្នុងរឿងក្តីប្លន់ហាងពេជ្រ។ ក្រៅពីនេះ មិនិកុ កូនស្រីរបស់គេ ក៏មិនជឿថា សាកសពនោះជាឪពុករបស់នាង ព្រោះមុខមាត់បានផ្លាស់ប្តូរដូចមនុស្សផ្សេងគ្នា ទើបមិនិកុមកស្នើសុំឲ្យ ឃិនដៈអ៊ីជិ ជួយស្វែងរកការពិត។ ពេលកំពុងធ្វើការស៊ើបអង្កេតមានរឿងហេតុការណ៍ជាច្រើនកើតឡើង ដោយគ្រប់រឿងសុទ្ធតែពាក់ព័ន្ធនឹង «បិសាច» មិនថាសំឡេងផ្លុំខ្លុយដែលលាន់ឮដោយឯកឯង មានមនុស្សស្លាប់ក្នុងបន្ទប់ជាប់សោ ដោយមានត្រាបិសាចនៅក្បែរខ្លួនសាកសព ជាដើម ហើយគ្រប់យ៉ាងដែលទាក់ទងនឹងបិសាចទាំងនេះ សុទ្ធតែពាក់ព័ន្ធនឹង ហ៊ិដេះស៊ុកិ ទាំងអស់។

៤. រឿង គ្រូខ្មោចមរណៈ(迷路の花嫁 ?) គឺជាភាគទី៤ នៃស៊េរី មានចំហាយក្លិននៃសិល្បិ៍សាស្ត្រអូមអាម របស់ជប៉ុន មកបង្កបរិយាកាសឲ្យរឿងកាន់តែព្រឺរោម គួរឲ្យភ័យរន្ធត់ថែមមួយកម្រិតទៀត។ រឿងក្តីនេះចាប់ផ្តើមដោយគ្រូសិល្ប៍ម្នាក់ឈ្មោះ អ៊ុង៉ាក់ជិន ខុសឹរិកុ ដេកស្លាប់នៅក្នុងផ្ទះ មានស្នាមកាំបិតឆូតពេញរាងកាយ និងឆ្មា៥ក្បាលកំពុងដើរលិឍឈាមទៅមកជុំវិញសាកសព ហើយឆ្កែនៅក្នុងផ្ទះមានគេដាក់ថ្នាំបំពុលសម្លាប់។ នៅក្នុងការស្លាប់ដ៏គួរឲ្យព្រឺរន្ធត់លើកនេះ មានជនសង្ស័យជាច្រើននាក់មិនថាជា ថាថេបិ ថៈមុង គ្រូសិល្ប៍ដែលប្រើឥទ្ធិពលរបស់ខ្លួនបង្គាប់ឲ្យគ្រូសិល្ប៍ស្រីនៅក្នុងក្រុម តបស្នងសេចក្តីសុខជូន ធ្វើឲ្យគ្រូសិល្ប៍ស្រីផ្សេងៗទៀតនាំគ្នាច្រណែនឈ្នានីស រួមទាំងកូនក្រមុំជិតរៀបការ ថាឃិង៉ាវ៉ាក់ ខៀវកុ ដែលមានគេប្រទះឃើញនាងនៅក្បែរកន្លែងកើតហេតុ។ តើនរណាគឺជាឃាតករពិត? ឬចុងក្រោយរឿងក្តីនឹងក្រឡាប់ចាក់ ដូចរឿងក្តីផ្សេងៗទៀតដែល ឃិនដៈអ៊ីជិ ធ្លាប់ស៊ើបអង្កេតមក?

៥. ភាគ៥ រឿង ក្តីឃាតកម្មលើកោះ កុគុម៉ុន(獄門島 ?)

៦. ភាគ៦ រឿង ចេតិយកំពូលបី(三つ首塔 ?)

៧. ភាគ៧ រឿង ក្តីឃាតកម្មបទចម្រៀងកូនបាល់បិសាច(悪魔の手毬唄 ?)

៨. ភាគ៨ រឿង កុំចេញដើរពេលកណ្តាលអធ្រាត្រ(夜歩く ?)

៩. ភាគ៩ រឿង ក្នុងបន្ទប់បិទចោល(本陣殺人事件 ?)

១០. ភាគ១០ រឿង ភូមិគ្រឹះគិរីបព៌ត(迷路荘の惨劇 ?)

១១. ភាគ១១ រឿង បុរសវិញ្ញាណ(幽霊男 ?)

១២. ភាគ១២ រឿង មេអំបៅជញ្ជក់ឈាម(吸血蛾 ?)

១៣. ភាគ១៣ រឿង មេអំបៅអមតៈ(不死蝶 ?)

១៤. ភាគ១៤ រឿង ស្តេចមេឃ្មុំ(女王蜂 ?)

          ***ព័ត៌មានលម្អិត សូមរង់ចាំតាមដានភាគបន្តបន្ទាប់ទៀត ក្រោយពេលអ្នកនិពន្ធអានចប់!! 😀

Read Full Post »


តាម​បទ​ពិសោធន៍​​កន្លង​មក ​​ទាំង​តាម​រយៈ​ការ​អាន​ប្រលោម​លោក​​របស់​អ្នក​និពន្ធ​រៀម​ច្បង​ ក៏​ដូចជាតាម​រយៈ​ការ​សរសេរ​ស្នាដៃ​ដោយ​ខ្លួន​ឯង​     អ្នក​និពន្ធ​ខ្មែរ​យើង​​​ភាគ​ច្រើន​ ចូល​ចិត្ត​ប្រើ​សិល្ប៍​វិធី​និទាន​​រឿង​(Point of View)​ តាម​បែប​បុរស​ទី​១​ និង​ទី​៣    ដែល​ការ​និទាន​បែប​នេះ​កើត​ឡើង​យូរ​យារ​មក​ហើយ ​តាំង​ពី​កំណើត​ដំបូង​របស់​​ប្រលោម​លោក ​និង​រឿង​ខ្លី​នៅ​កម្ពុជា​ម្ល៉េះ​។

ប៉ុន្តែ​សម្រាប់​សម័យ​ទំនើប​ អក្សរ​សិល្ប៍​ក៏​មាន​ការ​អភិវឌ្ឍន៍​ ការ​និទាន​បែប​មូលដ្ឋាន​ទាំង​ពីរ​​អាច​ធ្វើ​ឲ្យ​មាន​លក្ខណៈ​ច្រំ​ដែល​សម្រាប់​អ្នក​អាន​។ ដូច្នេះ​អ្នក​និពន្ធ​ខ្មែរ​ក្មេង​ៗ​មួយ​ចំនួន​ បាន​ងាក​មក​ប្រើ​​សិល្ប៍​វិធី​និទាន​បែប​ថ្មី ​​ដែល​ជួន​កាល​គេ​ប្រើ​​បុរស​ទី​១​ជា​​អ្នក​និទាន​រឿង​ ​តែ​​ឲ្យ​តួ​អង្គ​ក្នុង​រឿង​ម្នាក់​ៗ​​ចែក​គ្នា​និយាយ​ម្នាក់ម្តង​(​១​ក្នុង​១​)​។ ខ្លះ​ទៀត​​គេ​ប្រើ​បុរស​ទី​៣​ជា​អ្នក​និទាន​រឿង​​ តែ​​លើក​យក​អារម្មណ៍​តួ​អង្គ​ផ្សេង​គ្នាមក​និយាយ​ក្នុង​កាល​អាកាស​តែ​មួយ​​(៣​ក្នុង​១)​​​​។ ខ្លះក៏​​ឲ្យ​តួ​អង្គ​បុរស​ទី​១​និយាយ​ម្តង​ម្នាក់​​ ​តែ​ស្ថិត​ក្នុង​កាល​អាកាស​តែ​មួយ​ដែរ​(១​ក្រៅ​១)។ ឯ​ខ្លះ​ទៀត​គេ​ប្រើ​វិធីបែប​​ចម្រុះ​ គឺ​បុរស​ទី​១​ផង​ បុរស​ទី​៣​ផង​​(​៣បូក​១​)។

1.   វិធី​និទានបែប​ ​១​ក្នុង​១​

ខ្ញុំ​សូម​ដាក់​ឈ្មោះ​វិធី​ដំបូង ​ដែល​លើក​មក​និយាយ​ក្នុង​ពេល​នេះ​​ជា​បណ្តោះ​អាសន្ន​​ថា វិធី​និទាន​បែប«​១​ក្នុង​១​»។ វិធី​និទាន​ប្រភេទ​​នេះ អ្នក​និពន្ធ​​ប្រើ​បុរស​ទី​១​ជា​អ្នក​និទាន​រឿង​ ​តែ​ឲ្យ​តួ​អង្គ​ក្នុង​រឿង​ចែក​គ្នា​និយាយម្តង​ម្នាក់​ ដែល​វិធី​បែប​នេះ​អាច​ប្រើ​តួអង្គ​ចាប់​ពី​ពីរ​នាក់​ឡើង​ទៅ​ ឬ​អាច​ប្រើ​តួ​អង្គ​ក្នុង​រឿង​និយាយ​ទាំង​អស់​គ្នា​ក៏​បាន​។ ខ្ញុំ​ហៅ​ ​​«​១​ក្នុង​១​» គឺ​បាន​ន័យ​ថា អ្នក​និពន្ធ​​​ប្រើតួ​អង្គ​​បុរស​ទី​១​ម្នាក់​​ឲ្យ​​​មក​និយាយ​ហេតុ​ការណ៍​​ក្នុង​រឿង​ប្រាប់​អ្នក​អាន​ រួច​ប្តូរ​ឲ្យ​តួ​អង្គ​បុរស​ទី​១​ផ្សេង​ទៀត ​(ដែល​ពី​មុន​ជា​បុរស​ទី​៣) ​​មក​និយាយ​ហេតុ​ការណ៍​ប្រាប់​ម្តង ​​ដោយ​​​តួ​អង្គ​ជា​បុរស​ទី​១​ពី​មុន​នោះ​​ក្លាយ​ជា​បុរស​ទី​៣​វិញ​​។ ការ​ប្រើ​វិធី​និទាន​បែប​នេះ ​​អាច​ធ្វើ​បាន​ចំពោះ​តួអង្គ​គ្រប់​គ្នា​នៅ​ក្នុង​រឿង​ ឬ​​ជ្រើស​រើស​យក​តែ​តួអង្គ​​សំខាន់​ៗ​​​ក៏​បាន អាច​ជា​តួ​អង្គ​ឯក​ក្នុង​រឿង​ ឬ​តួអង្គ​​បន្ទាប់​បន្សំ​ដែល​ជាប់​ពាក់​ព័ន្ធ​យ៉ាង​ជិត​ស្និទ្ធ​នឹង​តួអង្គ​ឯក​។ ​ប៉ុន្តែ​​អ្នក​និពន្ធ​និង​អ្នក​អាន​ខ្លះ​បាន​ឲ្យ​ទស្សនៈ​ថា ការ​ប្រើ​វិធី​និទាន​បែប​នេះ​ ​អាច​ធ្វើ​ឲ្យ​អ្នក​អាន​វង្វេង​វង្វាន់​បាន​ ព្រោះ​ម្តង​អ្នក​នេះ​និយាយ​ ម្តង​អ្នក​នោះ​និយាយ ​​ត្រឡប់​ត្រឡិន​​មិន​ដឹង​សាច់​រឿង​។ អ្នក​និពន្ធ​ខ្លះ ​បាន​ដោះ​ស្រាយ​បញ្ហា​នេះ​ដោយ​​មុន​នឹង​ឲ្យ​តួ​អង្គ​ណា​ម្នាក់​និយាយ​ គឺ​គេ​ដាក់​ឈ្មោះ​តួ​អង្គ​នោះ​ជាមុន​សិន​ ហើយ​ចុះ​បន្ទាត់​សរសេរ​សាច់​រឿង​បន្ត​​ ឧទាហរណ៍​តួ​អង្គ​​​ឈ្មោះ​បូរិន​ គេ​សរសេរ​នៅ​ដើម​បន្ទាត់​ថា​​៖ Borin​, Borin’s Part, Borin’s Talk, Borin’s Version ឬ​​ Special Part : Borin Talk ជា​ដើម​។ ​​សម្រាប់​ប្រលោម​លោក​ដែល​​ប្រើ​សិល្ប៍​វិធី​បែប​នេះ​ ហើយ​​មាន​ដាក់​លក់​នៅ​តាម​​ទី​ផ្សារ​ហើយ​នោះ​​ គេ​ឃើញ​មានរឿង​​ «ខែ​រងា»​ របស់​អ្នក​និពន្ធ​ សុខ​ ចាន់​ផល​ ជា​ដើម​​​​​​​, នេះ​បើ​គេ​មិន​រាប់​ពី​ប្រលោម​លោក​ដែល​បក​ប្រែ​ពី​បរទេស​។ ​ក្នុង​សិល្ប៍​វិធី​នេះ​ដដែល​ អ្នក​និពន្ធ​ខ្លះ​មិន​បាន​សរសេរ​ឈ្មោះ​តួ​អង្គ​បញ្ជាក់​​​ទេ ​ដោយ​​​គ្រាន់​តែ​ចុះ​បន្ទាត់​​ហើយ​ចាប់​ផ្តើម​សាច់​រឿង​យក​ប៉ុណ្ណោះ​​ ដូចជា​ក្នុង​រឿង​ «ភ្លេច​»​ ​និង​រឿង​ «​បែក​ផ្លូវ​» របស់​ខ្ញុំ​ដែល​ធ្លាប់​ដាក់​ផ្សាយ​ក្នុង​ប្លក់​កាល​ពី​ឆ្នាំ​២០០៩​កន្លង​ទៅ​នេះ​​​។ អ្នក​និពន្ធ​ខ្លះ​ទៀត​មិន​​​ដាក់​ឈ្មោះ​ហើយ​មិន​ចុះ​បន្ទាត់​ទៀត​ ដោយ​ឲ្យ​ទស្សនៈ​ថា នៅ​ពេល​​អាន​ អ្នក​អាន​នឹង​ចាប់​បាន​ដោយ​ខ្លួន​​ឯង​ គ្រាន់​តែ​អាច​ភាំង​ៗ​ក្នុង​ពេល​ដំបូង​បន្តិច​ប៉ុណ្ណោះ​ ដូចជា​ក្នុង​រឿង​ «​ព្រោះ​ថ្ងៃ​ស្អែក​រស់​គ្មាន​អូន​»​ របស់​អ្នក​និពន្ធ​​ សួន ​សុបិន ​ជា​ដើម​។

2. វិធី​និទាន​បែប ​៣​ក្នុង​១​

សម្រាប់​វិធី​និទាន​រឿង​​មួយ​​នេះ​​ អ្នក​និពន្ធ​​បាន​​ប្រើ​ការ​និទាន​បែប​​បុរស​ទី​៣​ជា​គោល​​ ​តែ​លើក​យក​​កាល​អាកាស​ និង​ហេតុ​ការណ៍​ដែល​កើត​ឡើង ​មក​និយាយ​ច្រំ​ដែល​ ដោយ​​ចែក​ព្រឹត្តិការណ៍​ អារម្មណ៍​ និង​ចិត្ត​​គំនិត​របស់​តួ​អង្គ​ម្នាក់​ៗ​ផ្សេង​ៗ​គ្នា។ ក្នុង​វិធី​នេះ​​អ្នក​និពន្ធ​​ប្រៀប​ដូច​ជា​​​អ្នក​ស៊ើប​អង្កេត​​ដែល​មាន​ញាណ​ពិសេស​​អាច​បែង​ភាគ ​និង​ស៊ើប​ដឹង​ពី​អារម្មណ៍​​ចិត្ត​​​គំនិត​របស់​តួ​អង្គ​នីមួយ​ៗ​បាន​យ៉ាង​ច្បាស់​ ព្រោះ​ក្នុង​កាល​អាកាស​តែ​មួយ​​​ ​ក្នុង​ឆាក​ដូច​គ្នា អ្នក​និពន្ធ​​អាច​និយាយ​ពី​អារម្មណ៍​ និង​សកម្មភាព​របស់​តួអង្គ​​ពី​រ​ ឬ​បី​នាក់ ​ឬ​ច្រើន​ជាង​នេះ ​​បាន​លម្អិត​ និង​ផ្សេង​ៗ​គ្នា​គួរ​ឲ្យ​​អស្ចារ្យ​​​។ ​ខ្ញុំ​ដាក់​ឈ្មោះ​បណ្តោះ​អាសន្ន​ឲ្យ​វិធី​និទាន​នេះ​ថា «​៣​ក្នុង​១»​ ព្រោះ​ប្រើ​បុរស​ទី​៣​ដើម្បីប្រាប់​​រឿង​ពី​តួ​អង្គ​ម្នាក់​ៗ​ក្នុង​កាល​អាកាស​តែ​មួយ​។ ​​សិល្ប៍​វិធី​បែប​នេះ​ អ្នក​និពន្ធ​មិន​បាច់​ចុះ​បន្ទាត់​ ឬ​សរសេរ​​ឈ្មោះ​តួអង្គ​មុន​ទេ ព្រោះ​វា​មាន​លក្ខណៈ​ដូច​គ្នា​នឹង​ការ​និទាន​បែប​បុរស​ទី​៣​ដែរ​ ខុស​ត្រង់​ថា ​អ្នក​និពន្ធ​ប្រើ​កាល​អាកាស​​តែ​មួយ​ តែ​ប្រើ​សកម្មភាព​និង​អារម្មណ៍​ផ្សេង​គ្នា​​ក្នុង​ការ​ពណ៌នា​។ ខ្ញុំ​​ចាប់​ផ្តើម​សរសេរ​រឿង​តាម​វិធី​នេះ​ដំបូង​ បន្ទាប់​ពី​បាន​មើល​​កុន​បរទេស​​រឿង​មួយ​​ គឺ​បន្ទាប់​ពី​តួ​អង្គ​ពីរ​នាក់​ជួប​គ្នា​​ អ្នក​ដឹក​នាំ​រឿង​​បាន​យក​ឆាក​ និង​ប្លង់​ដែល​តួ​អង្គ​ទី​១​បាន​ឃើញ ​មក​ពណ៌នា។​ ម្តងទៀត​​​គេ​​យក​ឆាក​ និង​ប្លង់​ដែល​តួអង្គ​ទី​២​​បាន​ឃើញ​មក​ពណ៌នា​​ គឺ​ធ្វើ​ឲ្យ​អ្នក​មើល​ជ្រួត​ជ្រាប​ពី​អារម្មណ៍​របស់​តួកុន​ទាំង​ពីរ​​បាន​ជ្រាល​ជ្រៅ​ និង​ច្បាស់​លាស់​ជាង​តាម​ការ​ដឹក​នាំ​រឿង​បែប​ធម្មតា​។ ដូច្នេះ​ខ្ញុំ​ក៏​សាក​យក​វិធី​នេះ ​មក​ប្រើ​ក្នុង​ការ​សរសេរ​ប្រលោម​លោក​វិញ​ម្តង​ ដោយ​សង្ឃឹម​ថា​អ្នក​អាន​នឹង​​​ជ្រួត​ជ្រាប​ពី​អារម្មណ៍​តួអង្គ​នីមួយ​ៗ​បាន​ស៊ី​ជម្រៅ​ជាង​មុន​។ ​ឧទាហរណ៍​​សម្រាប់​វិធី​បែប​នេះ​ អាច​រក​អាន​​បាន​ក្នុង​រឿង​ «​ថិរវេលា​» ដែល​សរសេរ​ដោយ​​ខ្ញុំផ្ទាល់​​​។

3.   វិធី​និទាន​បែប​ ១​ក្រៅ​១​

វី​ធី​និទាន​​នេះ​ មាន​លក្ខណៈ​ស្រដៀង​គ្នា​នឹង​វិធី​និទាន​បែប ​​​«៣​ក្នុង​១» ​ដែរ​ ខុស​គ្នា​ត្រង់​ថា​​អ្នក​និពន្ធ​​ប្រើ​បុរស​ទី​១​ដើម្បី​​និទាន​រឿង។ ​ខ្ញុំ​ហៅ ​«​១​ក្រៅ​១​» ព្រោះ​ថ្វី​បើ​តួ​អង្គបុរស​ទី​១​ទាំង​នោះ​​​ស្ថិត​នៅ​ក្នុង​​កាល​អាកាស​ដូច​គ្នា​(The Same Setting) តែ​ពួក​គេ​មិន​អាច​ស្វែង​យល់​ពី​អារម្មណ៍​ ឬ​ ចិត្ត​គំនិត​របស់​តួ​អង្គ​ដទៃ​ទៀត​បាន​ទេ​ ខុស​ប្លែក​ពី​វិធី​ «​៣​ក្នុង​១​» ដែល​បុរស​ទី​៣​ជា​អ្នក​និពន្ធ​ដឹង​ពី​អារម្មណ៍​របស់​តួអង្គ​ខ្លួន​ដែល​មាន​ចំពោះ​គ្នាយ៉ាង​​ច្បាស់​។ ​ម្យ៉ាង​ទៀត​ សូម​កុំ​ច្រឡំ​វិធី​នេះ​ទៅ​នឹង​វិធី​ «​១​ក្នុង​១​»​ ព្រោះ​«​១​ក្នង​១​» តួ​អង្គ​និទាន​រឿង​ក្នុង​កាល​អាកាស​ផ្សេង​គ្នា ​ឯ«​១​ក្រៅ​១»​តួ​អង្គ​និយាយ​ក្នុង​កាល​អាកាស​តែ​មួយ​។​ឧទាហរណ៍​​សម្រាប់​វិធី​​នេះ​ សូម​អាន​រឿង​ «​បែក​ផ្លូវ​» របស់​ខ្ញុំ​​។

4.   វិធី​ចម្រុះ ​ឬ​ ៣បូក​១​

សម្រាប់​វិធី​និទាន​រឿង​ចុង​ក្រោយ​នេះ ​ជា​វិធី​ចម្រុះដោយ​អ្នក​និពន្ធ​ប្រើ​វិធី​និទាន​បែប​បុរស​ទី​១​ផង​ បុរស​ទី​៣​ផង​ សរសេរ​ផ្លាស់​ប្តូរ​គ្នា​ទៅ​វិញ​ទៅមក​ក្នុង​រឿង​តែ​មួយ​។ វិធី​បែប​នេះ​ខ្ញុំ​ធ្លាប់​ឃើញ​អ្នក​និពន្ធ​រៀម​ច្បង​យើង​ប្រើ​រួច​មក​ហើយ​ ដែល​កាល​នោះ​មិន​ធ្លាប់​ដឹង​សោះ​ ថា​អ្នក​និពន្ធ​អាច​ប្រើ​វិធី​នេះ​បាន​ដូច​គ្នា ​ព្រោះ​ដំបូង​គិត​ថា វា​ជា​វិធី​ទល់​ច្រក​របស់​អ្នក​និពន្ធ​ប៉ុណ្ណោះ​ ដ្បិត​​អ្នក​និពន្ធ​មិន​អាច​ប្រើ​វិធី​តែ​មួយ​(បុរស​​ទី​១​ឬ​ទី​៣)​​ដើម្បី​ពណ៌នា​សាច់​រឿង​របស់​ខ្លួន​ឲ្យ​​គ្រប់​ជ្រុង​ជ្រោយ​បាន​។ បើ​ចាំ​មិន​ខុស​ទេ ការ​សរសេរ​​បែប​នេះ​ ធ្លាប់​ឃើញ​មាន​នៅ​ក្នុង​រឿង​ «​កម្រង​ផ្កា​ម្លិះ​» របស់​អ្នក​និពន្ធ​ ម៉ៅ​សំណាង​។ ចំណែក​រឿង​របស់​ខ្ញុំ​ក៏​មាន​ខ្លះ​ៗ​ដែរ​ ដូច​ជា​​ក្នុង​រឿង​ «​សង្សារ​ប្រុស​»​ ជា​ដើម​។ ក្នុង​នោះ​អ្នក​និពន្ធ​ សួន​ សុបិន​ ក៏​ប្រើ​វិធី​បែប​នេះ​ក្នុង​រឿង​ «​ព្រោះ​ថ្ងៃ​ស្អែក​រស់​គ្មាន​អូន​»​ ផង​ដែរ​។

អត្ថបទ​ដោយ​៖ សួង​ ម៉ាក់​ (ផ្កាយ​ណូវែល)

Read Full Post »


សេចក្ដីជូនដំណឹង

            អំឡុងពេលនៃការសិក្សារៀនសូត្រនៅសាកលវិទ្យាល័យប្រោន លោកខូ តារាឫទ្ធិ អ្នកនិពន្ធ​មកពីប្រទេសកម្ពុជា នឹងរៀបចំបោះពុម្ពផ្សាយសៀវពីរ ដែលមានការចូលរួមពីអ្នកនិពន្ធ ពីបណ្ណា​ប្រទេសផ្សេងៗជាច្រើន។ សៀវភៅទាំងពីរនេះនឹងត្រូវផ្សាយ នៅប្រទេសកម្ពុជា និងនៅសហរដ្ឋ​អាមេរិកក្នុងឆ្នាំ២០១០ និង២០១១ មានសៀវភៅ​កំណាព្យ និងសៀវភៅរឿងខ្លីៗ។

            សូមជូនដំណឹងដល់អ្នកនិពន្ធខ្មែរ ដែលមានបំណងរំលែកស្នាដៃរបស់ខ្លួន ចូលរួមផ្សព្វផ្សាយ​ក្នុង​សៀវភៅទាំងពីរនេះ អាចសរសេរជាភាសាខ្មែរ ឬភាសាអង់គ្លេសក៏បាន។

          ប្រធានបទ៖ សរសេរដោយសេរី ជាប្រភេទអក្សរសិល្ប៍ទំនើប ដែលនិយាយពីរឿងរ៉ាវ​សម័យបច្ចុប្បន្ន។

          កំណាព្យ៖ មួយអត្ថបទមិនលើសប្រាំទំព័រ ទទួលត្រឹមថ្ងៃទី៣១ ខែតុលា ឆ្នាំ២០១០

          រឿងខ្លី៖ មួយអត្ថបទមិនលើសដប់ទំព័រ ទទួលត្រឹមថ្ងៃទី៣១ ខែធ្នូ ឆ្នាំ២០១០

            ការចូលរួមរបស់កវី អ្នកនិពន្ធខ្មែរ ជាផ្នែកមួយដ៏សំខាន់ ដើម្បីលើកស្ទួយវិស័យអក្សរសិល្ប៍

            អក្សរសាស្រ្ដ​ជាតិ។

            សូមទាក់ទងផ្ញើសា្នដៃរបស់ខ្លួនតាមអាសយដ្ឋានខាងក្រោម៖

KHO Tararith

Watson Institute
Brown University
111 Thayer Street, Box 1970
Providence, RI 02912
Tel: 401.863.9744

ឬតាមអ៊ីម៉ែលៈ khmerlite@gmail.com

សូមអរគុណ!

Read Full Post »


ជាប់ ឈ្មោះ ជា បង្អែម ស័ង្ខសិល្ប៍ ជ័យ ក្នុង សិក្ខា សាលា មួយ

 

បាយ ដំណើប ខ្មៅ ចំហុយ, ផ្អែម ឈ្ងុយ ជាប់ ចិត្ត ...

 

អស់ មុន គេ ម៉ងងង... តាប៉ិកូរ៉េ! ^^

 

នំ បញ្ចុក បុក, ហឹរ... ឆ្ងាញ់ ជាប់ មាត់!

 

 »»» រូប​គំនូរCartoonស័ង្ខសិល្ប៍​ជ័យ​​ដែល​ចូល​រួម​ប្រកួត 

 

 

 

 

»»» លាវ​ មាន​អ្នក​ការ​ពារ​រឿង​ស័ង្ខសិល្ប៍​ជ័យ​របស់​គេ​ ថា​មាន​អាយុ​៤០០​ឆ្នាំ​មក​ហើយ! 

»»» ថៃ​ ក៏​មាន​អ្នក​ការ​ពារ​ចេញ​មក​អះ​អាង​ថា នេះ​ជា​អក្សរសិល្ប៍​ពុទ្ធនិយម​ ​មិន​អាច​ថា​រឿង​នេះ​ជា​របស់​លាវ​បាន​ទេ! 

»»» ខ្មែរ​ អ្នក​ការ​ពារ​ដក​ខ្លួន ព្រោះ​ខ្វះឯកសារស្រាវ​ជ្រាវ​ដើម្បី​​រក​អំនះ​អំនាង​តតាំង​ជាមួយ​គេ!

Read Full Post »


ល្ខោនខោលរឿង«រាមកេរ្តិ៍»ខ្មែរ

ល្ខោនខោលរឿង«រាមកេរ្តិ៍»ខ្មែរ

ប្រសិន​បើ​យើង​បាន​ទៅ​ទស្សនា​ដល់​ ប្រាង្គ​ប្រាសាទ​អង្គវត្តដ៏​ល្អ​វិសិដ្ឋ​ របស់​ប្រទេស​កម្ពុជា​នោះ មហាជន​ទាំង​ឡាយ​រមែង​មាន​ការ​ជក់​ចិត្ត​ចាប់​អារម្មណ៍​ជាពន់​ពេក ទៅលើ​ទឹក​ដៃ​ចម្លាក់ក្បាច់​ក្បូរ​ដ៏វិចិត្រ។ ប៉ុន្តែ​ក្រៅ​អំពីតម្លៃ​សោភ័ណ​ខាង​​ស្ថាបត្យកម្មនេះ ប្រសិន​បើ​នរជនដែល​ជាអ្នក​សិក្សា​បាន​ជ្រៅជ្រះ រមែង​ផ្តោត​អារម្មណ៍​ទៅលើអត្ថន័យ ដែល​បង្កប់​​នៅ​ពីក្រោយចម្លាក់​ថ្ម ទាំង​នោះ​គឺ​ជាការ​លាត​ត្រដាង​ សង្គ្រាម​ដ៏​អស្ចារ្យ​មួយ​រវាងមនុស្ស​ យក្ស​ និង​ទេវៈ ពោល​គឺ​រឿង​«រាមកេរ្តិ៍»។ ជា​ការ​ពិត​ណាស់​ថា រឿង​នេះ​ត្រូវ​បាន​ជ្រាប​ចូល​មក​ក្នុងប្រទេសកម្ពុជា តាំង​ពីយូរលង់​ណាស់​មក​ហើយ គឺ​មុនសម័យ​មហា​នគរ​ទៅទៀត ដូច្នេះ​ហើយ​ទើប​ពេល​កសាង​ប្រាសាទអង្គរវត្ត បុព្វបុរស​ខ្មែរ​អាច​ចារឹក​រឿង​ នៅ​លើ​ផ្ទាំង​សិលា​បាន​យ៉ាង​ល្អ​ឥត​ខ្ចោះ សបញ្ជាក់​ថា គាត់​មានការចេះ​ចាំ​សាច់​រឿង​ ស្ទាត់​ជំនាញ​ខ្លាំង​​ណាស់​។

ប៉ុន្តែ​បើ​ក្រឡេក​ឲ្យ​ឆ្ងាយ យើង​នឹង​ឃើញ​ថា មិន​មែន​តែ​កម្ពុជា​នោះ​ទេ ដែល​មាន​រឿង​នេះ គឺ​ថារាមាយណៈ របស់​ឥណ្ឌា​ បាន​ផ្សព្វ​ផ្សាយ​យ៉ាង​ទូលំទូលាយ​ ពិសេស​វា​ជះ​ឥទ្ធិពល​មក​លើ​អាស៊ីអាគ្នេហ៍​យើង​នេះ។ មាន​ប្រទេស​ជា​ច្រើន​ បាន​ធ្វើ​ការ​ដក​ស្រង់​មក​បន្ថែម​បន្ថយ​កែ​ច្នៃ​ ទៅតាម​ពណ៌សម្បុរ​របស់​ជាតិសាសន៍​នីមួយៗ ដូចជា «ព្រះលក្ម្សណ៍​ព្រះរាម»​(ພຣະລັກພຣະຣາມ) របស់​លាវ, ​«រ៉ាមគៀន» (รามเกียรติ์) របស់​ថៃ, «រាមកេរ្តិ៍» នៅ​ប្រាសាទ​អង្គរ… ។ល។

ដោយ​ហេតុ​ថា​ អត្ថបទ​ដកស្រង់​ទាំង​នេះ​សុទ្ធ​តែ​បាន​បង្កប់​ នូវ​អត្តសញ្ញាណ​របស់​អ្នក​ប្រែ រៀងៗ​ខ្លួន​ ទើប​យើង​នៅ​តែ​អាច​ទាញ​ចេញ​បាន​ នូវ​លក្ខណៈ​ដោយ​ឡែក​ពី​គ្នា​នៃ​សាសន៍​ទាំង​ឡាយ​នោះ​។

រូបគំនូររឿង«រាមកេរ្តិ៍»ខ្មែរតាមជញ្ជាំងព្រះវិហារព្រះកែវមរកត(ភ្នំពេញ)

រូបគំនូររឿង«រាមកេរ្តិ៍»ខ្មែរតាមជញ្ជាំងព្រះវិហារព្រះកែវមរកត(ភ្នំពេញ)

ស្រប​ពេល​នឹង​ស្ថានភាព​ដ៏​គំហុក​ នៃ​ការ​ហូរ​ចូល​នូវ​វប្បធម៌​បរទេស ដែល​កំពុង​ពង្វក់​សតិ​អារម្មណ៍​កូន​ខ្មែរ​ឲ្យ​ភ្លើត​ភ្លើនទៅ​តាម​ទំនាញ ដ៏​ងងឹត​ងងល់​ពីសំណាក់​បរទេស ទទួល​យក​វប្បធម៌​ថ្មី​ដ៏ពិសពុល ដែល​អ្នក​ដទៃ​គេ​ប្រើ​ប្រាស់ ដើម្បី​ជាសំណាញ់​មក​គ្របដណ្តប់ បំបិទ​ដាន​ប្រវត្តិសាស្ត្រ​ ធ្វើ​ឲ្យ​ខ្មែរ​វក់វីវង្វេង​វង្វាន់ លែង​ដឹង​លែង​ស្គាល់នូវអ្វី​ដែល​ជា​របស់​ខ្លួន​ យល់​ខុស​ថា​ខ្លួន​ឯង​ជា​ជាតិ​អន់​ថយ ផ្ទុយ​ស្រឡះ​ពី​ពូជពង្សាវតារ នៃ​អ្នក​កសាង​មហានគរ​ដ៏​ស្កឹមស្កៃ។

ដូច្នេះ​ដើម្បី​បង្ហាញ​ឲ្យ​ឃើញ​ថា រឿង​«រាមកេរ្តិ៍»ខ្មែរ មាន​លក្ខណៈ​ខុស​ប្លែក​ពី​រឿង​«រាមកេរ្តិ៍» បរទេស​ត្រង់​ណា​ខ្លះ​នោះ អាចម៍ផ្កាយ សុំ​លើក​យក​រឿង​បរទេស​ទាំង​នោះ​មក​បង្ហាញ​ជូន​ម្តង​មួយៗ ដើម្បីកូន​ខ្មែរ​បាន​សិក្សា​ប្រៀប​ធៀប​ស្វែង​រក​លក្ខណៈ ដាច់​ដោយ​ឡែក​ពី​គ្នា​ឲ្យ​ឃើញ ចៀសវាង​ការ​ភាន់​ច្រឡំ​ទៅ​ថ្ងៃ​ក្រោយ។

តែ​ក្នុង​ឱកាស​នេះ​ អាចម៍ផ្កាយ សុំ​លើក​យក​តែ​រឿង​«រ៉ាមគៀន»( รามเกียรติ์) របស់​ថៃ​មក​សិក្សាសិន​ប៉ុណ្ណោះ ឱកាសក្រោយ​នឹង​លើក​យក​រឿង​«ព្រះលក្ម្សណ៍ព្រះរាម»(ພຣະລັກພຣະຣາມ) របស់​លាវ​មក​សិក្សាម្តង។

រឿង«រាមាយណៈ»ឥណ្ឌា

រឿង«រាមាយណៈ»ឥណ្ឌា

  • ប្រភពរឿងរ៉ាមគៀន

តាម​ឯកសារ​«Thai Ramayana» ដែល​បក​ប្រែ​ជាភាសា​អាឡឺម៉ង់ ហើយ​បោះពុម្ព​ដោយChalermnit Bookshop. 1-2 Erawan arcads, Bangkok បានសរសេរ​ថា រឿង​ដើម​របស់​រ៉ាមគៀន ត្រូវ​បាន​កវី​ថៃ​បក​ប្រែ​ពី​រឿង​«រាមាយណៈ» របស់​ឥសីវាល្មិគិ ជាភាសាបាលី​សំស្រ្កឹត ហើយវាល្មិគិបាន​សរសេរ​ឡើង​នៅ​ប្រហែល ២០០០ឆ្នាំមុន។ អត្ថបទ​របស់​ថៃ​ដែល​សរសេរ​ឡើង​វិញ​នេះ​ នៅ​តែ​ល្បីល្បាញ​ដល់បច្ចុប្បន្ន ប៉ុន្តែ​ស្នាដៃ​ដែល​មាន​លក្ខណៈពេញ​លេញ​គ្រប់​គ្រាន់​ជាង​គេ​ គឺ«រ៉ាមគៀន»ដែល​សរសេរ​ដោយ ស្តេចរ៉ាម៉ាទី១(១៧៨៨-១៨០៩) ជា​អ្នក​បង្កើត​ទី​ក្រុង​បាងកក​មុនគេ​ និង​ជា​អ្នក​បង្កើត​ របប​រាជានិយម​តាម​បែប​បច្ចុប្បន្ននេះ កាល​ពី​១៧០ឆ្នាំមុន ឬក្នុងឆ្នាំ​១៨០៧។ រឿង​នេះ​ត្រូវ​បាន​សរសេរ​ជាកំណាព្យ​ ហើយ​ដំណើរ​រឿង​នេះ​ ក៏​ត្រូវ​បាន​គេ​ឆ្លាក់​នៅ​ប្រាសាទ​ព្រះ​កែវ​មរកត នៅ​ក្នុង​រាជវាំង​ទីក្រុង​បាង​កក​ទៀត​ផង។

ក្រៅ​ពី​នេះ យើង​ឃើញ​នៅ​មាន​ការឯកភាពគ្នា​ដែរ​ ចំពោះ​ឯកសារ «History of Thai Literature» ដែល​បោះ​ពុម្ព​នៅ​ឆ្នាំ១៩៩២ បានបញ្ជាក់ថា ស្តេចរ៉ាម៉ាគឺ​ជាមហាកវី នៃ​រឿងវីរកថា«រាមាយណៈ» ដែល​ជា​រឿង​ត្រូវ​បាន​គេ​អាននិងសម្តែង​ដល់​បច្ចុប្បន្ន។ រឿង​នេះ​ត្រូវ​បាន​ចម្លង​មកពី​វីរកថា​ដើម​របស់វាល្មិគិ ប៉ុន្តែ​មនោសញ្ចេតនា​នៃ​រឿង​ និងហេតុការណ៍​លំអិត​តាំង​ឡាយ ត្រូវ​បាន​គេ​ផ្លាស់ប្តូរ​ដើម្បី​សម្រប​ទៅនឹង​ប្រវត្តិការណ៍​នៃ​បច្ចុប្បន្នភាព។ ព្រះរាជា​បាន​ជាប់​ទាក់​ទង​យ៉ាង​ខ្លាំង​ក្លា​នឹង​សង្គ្រាម ដូច្នេះ​រឿង​នេះ​ ពិត​ជា​បាន​ជាប់​ទាក់​ទង​នឹង​រឿង​ចំបាំង​ផ្ទាល់​ខ្លួន​, ឆាកស្នេហា និង​ទម្រង់​សណ្តាប់ធ្នាប់​ទាំង​ឡាយ នៃ​សង្គម​ដែល​បាន​កើត​មាន​រៀង​រាល់​ថ្ងៃ​ជុំវិញ​ព្រះអង្គ។

រូបគំនូររឿង«រ៉ាមគៀន»ថៃនៅតាមជញ្ជាំងវិហារព្រះកែវ(បាងកក)
រូបគំនូររឿង«រ៉ាមគៀន»ថៃនៅតាមជញ្ជាំងវិហារព្រះកែវ(បាងកក)
  • កាលបរិច្ឆេទរឿងរ៉ាមគៀន

តាម​សៀវភៅ«Thai Literature» ដែល​បក​ប្រែ​ពី​ភា​សាអាឡឺម៉ង់​ដោយErich-W-Reinhold បាន​សន្និដ្ឋាន​ថា​រឿង​«រ៉ាមគៀន»របស់​ថៃ សរសេរ​ឡើង​នៅ​ចុង​សតវត្សទី១៨ ដោយ​ស្តេចរ៉ាម៉ាទី១ នៃ​សម័យ​កាលបាងកក(១៧៨២-១៩៣២) ដែល​បាន​កាន់​អំណាច​ពី​ឆ្នាំ(១៧៨៨-១៨០៩)។ ប៉ុន្តែ​តាម​ឯកសារ​មួយ​ផ្សេង​ទៀត​(Ramakien) បាន​បញ្ជាក់ថា នៅ​ប្រទេស​ថៃ​គេ​មាន​ការ​យល់​ដឹង​អំពី​រឿង​រាមាយណៈ តាំង​ពី​សម័យ​សុខោទ័យ និង​អាយុធ្យា​មក​ម្ល៉េះ ប៉ុន្តែ​គ្រាន់​តែ​ដឹង មិន​ទាន់​មាន​ជា​ឯកសារ​កត់​ត្រាបក​ប្រែ​នៅ​ឡើយ។ អតីតរាជធានី​ចាស់​ត្រូវ​បាន​បោះបង់​ចោល ហើយ​រាជធានី​ថ្មីនៃ​ប្រទេស​ថៃ(ក្រុងបាងកក) ក៏​បាន​កើត​ឡើង​នៅ​ឆ្នាំ១៧៨២ ហើយ​រាជា​ទី១នៃ​រាជធានី​បាងកក ក៏​បាន​ប្រែនិង​ចងក្រងជាឯកសាររឿង​«រ៉ាមគៀន» នេះឡើង។ តាមឯកសារ​ដដែល​បាន​បញ្ជាក់​ថា នៅ​ប្រទេស​ខ្មែរ​មាន​ការ​ចេះ​ចាំ​រឿង​នេះ ហើយ​បាន​ឆ្លាក់​នៅ​លើ​ថ្ម តាំង​ពី​សតវត្ស​ទី​៧​មក​ម្ល៉េះ។ ដូច្នេះ​យើង​បាន​មើល​ឃើញ​ច្បាស់​ថា ប្រទេស​ខ្មែរ​បាន​ចម្លង​រឿង​រាមាយណៈ មុន​ប្រទេស​ថៃ​ជា​ច្រើន​សតវត្ស។

ល្ខោនរឿង«ព្រះលក្ម្សណ៍ព្រះរាម»របស់លាវ
ល្ខោនរឿង«ព្រះលក្ម្សណ៍ព្រះរាម»របស់លាវ

តាម​ទស្សនៈ​របស់​លោកអៀវកើស ក្នុង​សៀវភៅ«ភាសាខ្មែរ» ដែល​បោះ​ពុម្ព​ផ្សាយ​ដោយ​វិទ្យាស្ថាន​ពុទ្ធសាសនបណ្ឌិត្យ បាន​ទាញ​បញ្ញាក់​ថា រឿង​រាមកេរ្តិ៍​សៀម​មិន​មែន​សៀម​ប្រែ​ពី​សំស្ក្រឹត​ដោយ​ផ្ទាល់​ទេ គឺ​ប្រែ​ពី​ខ្មែរ​សម័យ​ក្រោយ​អង្គរ ដោយ​សម្អាង​តៅ​លើ​ការ​ប្រើ​ប្រាស់ពាក្យពេចន៍​ដូច​ជា​ពាក្យ«ផ្កាយព្រឹក» ដែល​និយាយ​ត្រង់​វគ្គវៃយរាពណ៍ លួច​យក​ព្រះរាម នាំ​ទៅ​បាតាល។ វៃយរាពណ៍ ឡើង​ទៅ​លើកំពូល​ភ្នំ គ្រវី​បំពង់​កែវ​ឲ្យ​មាន​ពន្លឺ​ដូច​ផ្កាយ​ព្រឹក បញ្ឆោត​ពួក​ពល​ស្វា ឲ្យ​ស្មាន​ថា​ជិត​ភ្លឺ ហើយ​ឈប់​ទៅ​យាម​ទៀត ព្រោះ​ពិភេក ទាយ​ថា​ដល់​ភ្លឺ​ព្រះរាម នឹង​អស់​គ្រោះ​ថ្នាក់។ ក្នុង​សៀវភៅ​រាមកេរ្តិ៍​សៀម​(បទល្ខោន​រឿង​រាមកេរ្តិ៍ ក្បាល​ទី​១​ទំព័រ​១៨២) ពាក្យ​ថា«ផ្កាយ​ព្រឹក» សៀមសរសេរ​ថា«ដាវប្រះកាយ​ព្រឹក្ស»។ ពាក្យ​«ដាវ» ជា​ភាសា​សៀម មាន​ន័យ​ថា​«ផ្កាយ»។ ពាក្យ«ប្រះកាយ» គឺ​សំដៅ​លើ​ពាក្យ​ខ្មែរ​«ផ្កាយ»។ ដូច្នេះ​«ដាវប្រះកាយព្រឹក្ស» មានន័យ​ថា «ផ្កាយផ្កាយព្រឹក» នេះ​សបញ្ជាក់​ថាអ្នក​ចម្លង​ដែល​ខ្ចី​ពាក្យ​ខ្មែរ យក​ទៅ​ប្រើ​ មិន​ស្គាល់​ឬចេះ​ឲ្យ​បាន​ប្រាកដ​ ថែមទាំង​កាឡៃ​ពាក្យ«ព្រឹក» របស់​ខ្មែរ​ដោយ​បន្ថែម​ទៅ​ជា«ព្រឹក្ស» ដើម្បី​កុំ​ឲ្យ​គេ​ថាសៀម​ខ្ចី​ពី​ខ្មែរ​ទៅ។

ការ​បក​ស្រាយ​បែប​នេះ ក៏​ត្រឹម​ត្រូវ​ម្យ៉ាង​ដែរ ផ្អែក​ទៅ​លើ​និរុត្តិសាស្ត្រ ហើយ​បើ​យើង​គិត​ទៅ​តាមកាល​បរិច្ឆេទ​នៃ​រឿង យើង​ឃើញ​ថា រឿង​រ៉ាមគៀនរបស់​ស្តេចរ៉ាម៉ាទី១ តែង​ឡើង​ក្រោយ​ពេល​ដែលសៀម​វាយ​បែក​បន្ទាយ​លង្វែក(ចុងសតវត្សតី១៦) ស្រប​នឹង​ទស្សនៈ​ទាំង​ឡាយ​ដែល​ថា សៀម​បាន​បញ្ជូនឯកសារ​ខ្មែរ រួម​ទាំង​រឿងរាមកេរ្តិ៍ ទៀត​ផង ទើប​ធ្វើ​ឲ្យ​រាមកេរ្តិ៍ខ្មែរ ត្រូវ​បាត់​ពី​ខ្សែតី១១ ដល់​ខ្សែទី៧៤។

ល្ខោនខោលរឿង«រ៉ាមគៀន»ថៃ
ល្ខោនខោលរឿង«រ៉ាមគៀន»ថៃ
  • អ្នកនិពន្ធ រឿង​រ៉ាមគៀន​និងស្នាដៃ

អ្នកនិពន្ធ​រឿង«រ៉ាមគៀន» ( รามเกียรติ์) ដែល​ជា​អត្ថបទគ្រប់គ្រាន់​ពេញ​លក្ខណៈ គឺព្រះបាទរ៉ាម៉ាទី១ ក្នុង​រាជវង្ស​ចក្រីនៃសម័យ​កាល​បាងកក។ ទ្រង់​បាន​សោយរាជ្យក្នុង​កំឡុង​ឆ្នាំ១៧៨៨-១៨០៩ ត្រូវ​បាន​គេ​កត់​ត្រា​ក្នុង​រាជពង្សាវតារថា ជារដ្ឋបុរស អ្នកនយោបាយ និង​ទាហាន​ក្នុង​ពេល​តែមួយ។ ទោះបី​ជាយ៉ាង​ណា​ក៏​ដោយ ចំណេះដឹង​គ្រប់​យ៉ាង​នេះ ជា​រឿង​ធម្មតា​សម្រាប់​ស្តេច​ថៃ ដើម្បី​ឲ្យ​ទ្រង់​មាន​ទំនោរ​ចិត្តទៅ​ខាង​អក្សរសាស្ត្រ ដើម្បី​ផ្សព្វផ្សាយ​កេរ្តិ៍ឈ្មោះ ល្អ​របស់​ព្រះ​រាជា។ រ៉ាម៉ាទី១ជា​អ្នក​គ្រប់​គ្រង​ទាហាន និង​រៀបចំបាន​យ៉ាង​ជោគ​ជ័យ ដែល​បន្ត​រហូត​ដល់​បុត្រ​របស់​ទ្រង់ ព្រះនាមPhra Phuthaloetle ដែល​កាន់​អំណាច​ជា​រ៉ាម៉ាទី២(១៨០៩-១៨២៤)

រ៉ាម៉ាទី១មាន​ជីវិតពោរពេញ​ដោយ​បញ្ហាសង្គ្រាម ចម្បាំង ដណ្តើមអំណាច​គ្នាក្នុង​រជ្ជកាល​របស់​ទ្រង់។ ទ្រង់​បាន​ប្រឹង​ប្រែង​ធ្វើ​ឲ្យប្រទេស​មានឯករាជ្យ សេរីភាព រួច​ផុត​ពីការ​លុក​លុយ​របស់​ភូមា ហើយ​នឹង​កសាង​ឡើង​វិញ​នូវ សមិទ្ធិផល​ជា​ច្រើន​ដែល​ត្រូវ​បាន​បំផ្លាយ​ដោយ​សារ​សង្គ្រាម បន្ទាប់​ពី​ការ​ធ្លាក់​ចុះ​នៃ​អយុធ្យា។ មិន​តែ​ប៉ុណ្ណោះ​ក្នុងចន្លោះ​ពេល​នៃ​សង្គ្រាម​នេះ ទ្រង់​បាន​ឆ្លៀត​ឱកាសបង្កើត​ផ្នែក​សំខាន់​មួយ នៃ​អក្សរសាស្រ្ត​ថៃ ដែល​ត្រូវ​បាន​គេ​យក​មក​អាន និង​សិក្សា​ដល់​បច្ចុប្បន្ន​នេះ។

សមិទ្ធិផល​នានាក្រៅអំពីសង្គ្រាម និង​ការ​រៀប​ចំប្រទេស រ៉ាម៉ាទី១បានរៀប​ចំតែង​ជា​ឈុត​ឆាកល្ខោន​ សម្រាប់​សម្តែង​ ស្តី​អំពី​វីរកថា និង​រឿង​សំខាន់​មួយ​ទៀត​គឺ «Anirut Khamchan» និង រឿង​«រ៉ាមគៀន» ដែល​ជា​វីរកថា​ដិតដាម​នៅ​ក្នុង​សតិ​អារម្មណ៍​ជនជាតិ​ថៃជាង​គេ ជា​អត្ថបទ​ប្រវត្តិសាស្ត្រ បន្ត​ពី​រាជវង្ស​ចក្រី​ពីរ​រូបគឺ រ៉ាម៉ាទី១និងរ៉ាម៉ាទី២។ ការ​ត្រួត​ពិនិត្យ​រៀប​ចំ​ឈុត​ឆាក ត្រូវ​បាន​ផលិត​និង​បែង​ចែក​ជាផ្នែក​ដោយ​ព្រះរាជា​ផ្ទាល់។ ការងារ​ដែល​មាន​ប្រជាប្រិយក្រៅ​ពី​រឿង​«រ៉ាមគៀន» រ៉ាម៉ាទី១បាន​តាក់​តែង​អត្ថបទ​ល្ខោន«អ៊ីណូ(bot lakhon Inao)» (រឿង​តែ​មួយ​នឹង​អ៊ីណាវ ខ្មែរ?) ទាំង​ពីរ​នេះ​ចាត់​ទុកជា​ផ្នែក​បុរាណ នៃ​របៀបផ្ទាល់​របស់​គេ ដោយ​មាន​ការ​រៀប​ចំសំណង់ឃ្លាប្រយោគ​ច្បាស់លាស់ ពិសេសសមស្របនឹង​តម្រូវការ​នៃ​ឈុត​សម្តែង។

អានអត្ថបទទាក់ទង៖

ភាសាខ្មែរនិងភាសាសៀម

ភាសាខ្មែរនិងភាសាសៀម(ត)

ភាសាខ្មែរនិងភាសាសៀម(តចប់)

Read Full Post »


សៀវភៅ​រឿង «មួយពាន់មួយយប់» ដែលបោះពុម្ព​ជា​ថ្មី​ដោយ

បណ្ណាគារបន្ទាយស្រី

ប្រភពៈ ទស្សនាវដ្តីគ្រូ បង្រៀន លេខ ២៣ ទំព័រ ៣៥៣៦

រឿង មួយ ពាន់ មួយ យប់ ជា មធ្យោបាយ ជា ទេព កោសល្យ របស់ អ្នក និពន្ធ ដែល ប្រមូល ផ្តុំ រឿង ប្លែកៗដោយ ឡែកៗ ពីគ្នា ផ្សំ ឡើង ឲ្យ ក្លាយ ជា សាច់ រឿង តែ មួយ ទំនាក់ ទំនង តាម អត្ថរស អត្ថន័យ អត្ថរូប ជា លំដាប់ លំដោយ រណ្តំដួង ចិត្ត អ្នក អាន អ្នក ស្តាប់ ឲ្យ ស្ថិត ក្នុង អារម្មណ៍ រំភើប រំជើប រំជួល តាម ខ្លឹម សារ នៃ រឿង ជា អាទិ៍គឺ ជា រឿង និទាន របស់ ស្តេច ឆារីយ៉ា និង នាង សេហេរ៉ាហ្សាដ នា ប្រទេស អ៊ីរាក់ សម័យ ដើម។

កាល នោះ មាន ស្តេច មួយ អង្គ ព្រះនាម ឆារីយ៉ា គ្រាំ គ្រា ផ្លូវ ចិត្ត ដោយ វិបត្តិ គ្រួសារ ព្រះ អង្គ បាន ចិញ្ចឹម ព្រះ ទ័យ ប្រទូសរ៉ាយ ចំពោះ ព្រះ អគ្គមហេសី ជា ទីស្រឡាញ់ ដែល ច្រឡំ ភ័ន្ត ជា មួយ ទាសៈ ជនជាតិ ស្បែក ខ្មៅ ម្នាក់។ រីឯ ព្រះ អនុជ ព្រះ នាម ឆាសេណង់ សោយ រាជ្យ នៅ នគរ ជាប់ ព្រំ ប្រទល់ គ្នា ក៏ មាន បញ្ហា ដូច ព្រះអង្គដែរ។ ការ លេច ឡើង នូវ បាតុ ភូត ដ៏ អាម៉ាស នេះ ស្តេច ឆារីយ៉ា ក៏ បណ្តុះ គំនិត ព្យាបាទ ចំពោះ ស្ត្រី ភេទ។ គំនិត អា ក្រក់ ក៏រីក ធំឡើង ៗជា រៀង រាល់ ថ្ងៃ ហើយ ធ្វើ ឲ្យ ព្រះ អង្គ យល់ ឃើញ ថា ព្រះ អាទិទេព ក៏ ប្រហែល មាន បញ្ហា ដូច ព្រះ អង្គ ដែរ ឆារីយ៉ា សម្រេច ព្រះ ទ័យ ថា លែង ទុក ចិត្ត ស្ត្រីទាំង អស់ ក្នុង នាម ជា មនុស្ស ព្រះ អង្គ លែង ចង់ ឃើញ មាយា ស្ត្រី ទៀត ហើយ ព្រះអង្គ ប្តេជ្ញា ថា ទ្រង់ ផ្ទំ ជា មួយ ស្ត្រីក្រមុំ ពេញ ការ ម្នាក់មួយ យប់ ហើយ យក ទៅ ព្យួរ សម្លាប់ នៅ ព្រលឹម ឡើង មុន ថ្ងៃ រះ បទ បញ្ជា នេះ បាន ប្រព្រឹត្ត ទៅជា ច្រើន ឆ្នាំ រហូត ដល់ ពេល មួយ ដែល នៅសល់ តែ កូន ក្រមុំ របស់ មន្ត្រី ម្នាក់ នៃ ព្រះ រាជា ណាចក្រ កញ្ញាសេហេរ៉ាហ្សាដ ជា កូន ក្រមុំ របស់ មន្រ្តី ក្នុង វាំង របស់ ស្តេច នាម៉ឺន រូប នេះ មិន ចង់ ឲ្យ កូន ស្រី របស់ ខ្លួន ស្លាប់ តែ នាង ទទូច ប្រាប់ ឪពុក ថា ឲ្យ យក នាង ទៅថ្វាយ ស្តេច ក្នុង គោល បំណង ជួយ រំដោះ មនុស្ស ស្រី ក្នុង ប្រទេស ឲ្យ ឆ្លង ផុត ពីបាប កម្ម នេះ តែ បើ ផ្ទុយ ទៅ វិញ នោះ នាង ស្លាប់ ក៏ ស្លាប់ ដោយ ខ្លឹម សារ និង កិត្តិ យស ថ្លៃ ថ្នូរ ដែរ។ នាង មាន គំនិត ស្អប់ ព្រះមហេ សី ដែល ក្បត់ ចិត្ត ស្តេច តែ ព្រះ មហេ សីសព្វ ថ្ងៃ អស់ តម្លៃ ហើយ ដូចនេះ នាង អាច រក ច្រក ជួយ ដល់ ស្ត្រី ដែល សល់ ពីស្លាប់ បាន

សេហេរ៉ាហ្សាដ បាន សិក្សា ជ្រៅ ជ្រះ មាន ចំ ណេះ ដឹង ច្រើន មិន ឆ្មើង ឆ្មៃ ព្រម ទាំង ជា អ្នក និពន្ធ ផង។ ពេល នេះ នាង នឹង ប្រើ ប្រាស់ ទេព កោសល្យ និទាន រឿង ឲ្យ បាន ប្រសើរ បំ ផុត ចំពោះ ស្តេច វិធីសាស្រ្ត របស់ នាង គឺ ការ និទាន រឿង ថ្វាយ ស្តេច ដែល ចង់ ស្តាប់ ចង់ ដឹង និង ងប់ ងល់ នឹង សាច់ រឿង ដែល បាន និទាន រួច និង ចង់ យល់ ដឹង បន្ត ទៀត ពី ព្រោះ វា ពិរោះ ជាប់ ចិត្ត រហូត ដល់ ថ្ងៃ ណា មួយ ដែល ស្តេច អាច លើក លែង ការ សម្លាប់ នាង បាន នេះ ជា ផែ នការ បណ្តោះ អា សន្ន របស់ នាង សេច ក្តីសង្ឃឹម វា ស្ថិត នៅលើ ចំណេះ ដឹង និង សាច់ រឿង គួប ផ្សំនឹង សិល្បៈ និទាន របស់ នាង ទស្សនៈ របស់ ស្តេច គឺ ការ ចង កំហឹង នឹង ស្ត្រី ព្រះ អង្គ មិន ចង់ ឲ្យ ភេទ នេះ ថ្ពិន ព្រះ នេត្រ ព្រះ អង្គ ទៀត ទេ នៅ ក្នុង វាំង ពេល រាត្រី ក្រោយ ពី ស្តេច ឆារីយ៉ា បាន សប្បាយ នឹង តណ្ហា រួច ហើយ នាង សេហេរ៉ាហ្សាដ លើក សំណូម ពរ ថ្វាយ ស្តេច ថា ឲ្យ ប្អូន ស្រីឌីណា ហ្សាដមក ដេក ជា មួយ នាង ដើម្បី ស្តាប់ នាង និយាយ រឿង ឲ្យ ស្តាប់ មុន នឹង ស្លាប់ នាថ្ងៃ ស្អែក ស្តេច យល់ ព្រម ក្នុង រយៈពេល មាន់ រងាវ «កុរ» នាង ឌីណាហ្សាដក៏ ដាស់ បង ស្រីឲ្យ និយាយ រឿង និង ថ្វាយជូន ស្តេច ឲ្យ សព្វព្រះទ័យ ផង មុន នឹង បែក គ្នា ជា អវសាន។ សេហេរ៉ាហ្សាដចាប់ ផ្តើម និទាន រឿង ទី មួយ ឡើង ហើយ លុះ ត្រា ណា ថ្ងៃ រះនាង ក៏ ឈប់ ដោយ រក្សា ទុក នូវ អាថ៌កំ បាំង បន្ត ដែល ធ្វើ ឲ្យ ស្តេច ចង់ ដឹង ចង់ ស្តាប់ បន្ត ទៀត ស្តេច ឆារី យ៉ាមាន ព្រះ ឱង្ការ ថា «យើង រង់ ចាំដល់ ថ្ងៃ ស្អែក នឹង នាំ នាង ទៅ សម្លាប់ ចោល ក្រោយ ពី ស្តាប់ សាច់ រឿង ចប់ » ក៏ ប៉ុន្តែ ទំនាក់ ទំនង នៃ សាច់ រឿង បាន ផ្សារភ្ជាប់ គ្នារដឹក រហូត ដល់ មួយ ពាន់ និង មួយ យប់

ការ និទាន រឿង បាន ជិត ដល់ ៣ឆ្នាំ ដែល នាង សេហេរ៉ាហ្សាដ អាច ឈាន ទៅ កែ ប្រែ ផ្លូវ ចិត្ត របស់ ស្តេច ឆារីយ៉ា បាន ល្អ វិញ ដំណោះ ស្រាយ នៃ ការ រំ ដោះ ស្រ្តីក្រមុំ ឲ្យ ផុត ពី រណ្តៅ មរណៈ កើត មាន នៅ យប់ ទី មួយ ពាន់ និង មួយ យប់ នៅ ពេល ដែល ខ្សែ រឿង បាន ជុំ ជាតិ ពេល នោះស្តេច ឆារី យ៉ា និង នាង សេហេរ៉ា ហ្សាដ ក្លាយ ទៅជា ស្វាមី និង ភរិយា ដ៏ ល្អ ក្នុង ព្រះ រាជា ណាចក្រ ព្រម ទាំង បាន ព្រះរាជបុត្រ ល្អ មួយ អង្គ ជា ភស្តុតាង ផង ច្បាប់ ពិឃាដ ស្ត្រី ក្រមុំ ក៏រលាយ បាត់ ព្រះ អង្គ ឆារីយ៉ា ក៏លែ មាន ព្រះ ទ័យ ចង់ ព្យាបាទ ចំ ពោះ ស្ត្រីភេទ ចាប់ ពី ពេល នោះមក។

លោក សាវ៉ាន់

មន្តី្រអប់រំ ចូល និវត្តន៍ ខេត្ត កំពង់ ចាម

ប្រែ សម្រួល ពី ភាសា បារាំង របស់ លោក Brouno Bettelheim

ក្នុង Francais (Textes et Activites) ទំព័រ ១៤៩១៥០

អាច​រក​អាន​រឿង​នេះ​បាន​នៅ​ក្នុង​ប្លក់​លោក​សុជាតិ

Read Full Post »


«ព្រះ​អង្គ​ម្ចាស់​តូច» ច្បាប់​ជា​ភាសាខ្មែរ,ថៃ​,ឡាវ​ និង​ភូមា

នរណា​ថា​ រឿង​«​ព្រះ​អង្គ​ម្ចាស់​តូច​» ជា​រឿង​សម្រាប់​កុមារ?

សម្រាប់​ខ្ញុំ​ ខ្ញុំ​មិន​យល់​ស្រប​ជា​មួយ​ទេ ព្រោះ​តាម​ការ​ស្ទាប​ស្ទង់​របស់​ខ្ញុំ​ ជា​មួយ​អ្នក​អាន​ខ្មែរ​និង​បរទេស សុទ្ធ​តែ​ប្រាប់​ថា​ ដំបូង​ពួក​គេ​​អា​ន​មិន​យល់​សោះ​ តែ​លុះ​បាន​អាន​លើក​ទី២, ទី​៣ និង​បន្ត​បន្ទាប់​ ទើប​គេ​យល់​ពី​គំនិត​របស់​អ្នក​និពន្ធ​។

កាល​ពី​ឆ្នាំ​ទៅ​ ខ្ញុំ​បាន​ទៅ​លេង​ស្រុក​ខ្មែរ​ ពេល​នោះ​ខ្ញុំ​ក៏​បាន​ឮពី​ភាព​ល្បី​ល្បាញ​ របស់​រឿង​«ព្រះ​អង្គម្ចាស់​តូច​»។​ ខ្ញុំ​​បាន​ទៅ​ទិញ​​​សៀវភៅនេះ​ ហើយ​ក៏​បាន​អាន​។ អាន​បណ្តើ​រ​ឆ្ងល់​បណ្តើរ​ តើរឿង​នេះ​ល្អ​ត្រង់​ណា​ទៅ? អាន​ជិត​ចប់​ហើយ​ មិន​ឃើញ​មាន​អី​ល្អ​សោះ​!!!

អាន​ចប់​លើក​ទី​១ ខ្ញុំ​មិនយល់​សោះ​ ថា​រឿង​នេះ​ចង់​និយាយ​ពី​អ្វី​? ហើយ​ល្អ​ត្រង់​ណា? លុះ​អាន​ចប់​លើក​ទី​២,ទី​៣​ ទើប​ដឹង​ថា​ រឿង​នេះ​មិន​មែន​​សម្រាប់​កុមារ​ទេ ហើយ​ពិត​ជា​សៀវភៅ​​ដែល​មាន​តម្លៃ​ល្អ​ កាត់​ថ្លៃ​ពុំ​បាន​មែន។ ដូច្នេះ​សូម​មិត្ត​ៗ​ទាំង​អស់​គ្នា​​ស្វែង​រក​រឿង​នេះ​មក​អាន​ចុះ ហើយ​ព្យាយាម​អាន​ឲ្យ​បាន​ច្រើន​សារ​ ពេល​នោះ​អ្នក​ទាំង​អស់​គ្នា​ នឹង​បាន​យល់​ពី​តម្លៃ​របស់​វា​។

«អ្វី​ដែល​សំ​ខាន់ គឺ​យើង​មើល​មិនឃើញ​ទេ»

«ព្រះ​អង្គម្ចាស់​តូច​» ច្បាប់​ភាសា​ផ្សេងៗ(អង់គ្លេស,បារាំង,ចិន,ជប៉ុន,កូរ៉េ,វៀតណាម)

Read Full Post »


សូម​ចាប់​យក​ឯកសារ​នៅ​ទីនេះ​tum-teav.pdf

រឿងទុំទាវបច្ចុប្បន្ន​ ត្រូវបានមតិអន្តរជាតិឲ្យតំលៃនិងចាត់ទុកថាជា «រឿងរ៉ូមេអូស៊ូលីយែតខ្មែរ» រឿងនេះខ្ញុំបានព្យាយាមស្រាវជ្រាវរកអស់រយៈពេលយ៉ាងយូរ ទម្រាំរកឃើញក្នុងវិបសាយមួយ​​(ភ្ជាប់តាមរយៈGoogle) កាលពីខែមេសា២០០៧កន្លងទៅនេះ។

ឯកសាររឿងនេះមានសារសំខាន់ណាស់ សម្រាប់ខ្ញុំក៏ដូចជានិស្សិតខ្មែរ និងបរទេសដទៃទៀតដែរព្រោះសព្វថ្ងៃរឿងនេះ​ត្រូវបាន​អន្តរជាតិចាប់អារម្មណ៍យ៉ាងខ្លាំង។ គេបានយករឿងនេះទៅសិក្សាប្រៀបធៀប វិភាគរកសិល្ប៍តំលៃ​របស់វា​ដើម្បីការពារសារណា ឬនិក្ខេបបទបញ្ចប់ការសិក្សារបស់ខ្លួន។

Read Full Post »